• รู้จัก จัดหมวดหมู่ ตัวยา ทั้งหลาย รวมเรียกเป็น ชื่อ เดียว เพื่อสะดวก ในการจดจำ
• แบ่งเป็น
• จุลพิกัด ( จุล = เล็กๆ เป็นการ จำกัด ตัวยา จำนว น้อยอย่าง ป
• พิกัด
• มหาพิกัด ( กล่าวถึง 72 พิกัด )
หลักการ คณาเภสัช
3.1 จุลพิกัด
เป็นการจำกัด จำนวนยาน้อยอย่าง ส่วนมาก จะเป็นตัวยา อย่างเดียวกัน แต่ มีความต่างกัน 5 อย่าง คือ
1.ต่างกันที่ ขนาด
2.ต่างกัน ที่ สี
3.ต่างกันที่ รส
4.ต่างกันที่ชนิด เช่น เพศผู้ กับ เพศเมีย
5.ต่างกันที่ ถิ่นกำเนิด
3.2 พิกัด
การจำกัด จำนวนด้วย ตัวยา หลาย สิ่ง หลายอย่าง นำมารวมกัน เข้าเป็นหมวดหมู่ เป็นพวก รวมเป็น ชื่อเดียว จะเรียกเป็น ศัพท์ หรือื คำตรงก็ได้
แต่น้ำหนัก ในพิกัด นี้ต้อง เท่ากัน ( เสมอภาค ) น้ำหนัก ของพิกัด เท่ากัน
พิกัด ยา 2 สิ่ง มี 2 พิกัด
พิกัด ยา 3 สิ่ง มี 30 พิกัด
พิกัด ยา 4 สิ่ง มี 4 พิกัด
พิกัด ยา 5 สิ่ง มี 18 พิกัด
พิกัด ยา 7 สิ่ง มี 6 พิกัด
พิกัด ยา 9 สิ่ง มี 6 พิกัด
พิกัดยา 10 สิ่ง มี 2 พิกัด
พิกัด ยา พิเศษ มี 4 พิกัด
3.3 มหาพิกัด
การจำกัด จำนวนตัวยา หลายสิ่ง หลายอย่าง นำมารวมกัน เป็นหมวดหมู่ เป็น พวกๆ รวมเป็น ชื่อเดียว แต่น้ำหนัก ตัวยา ในมหาพิกัด ไม่เท่ากัน ขึ้นกับ วัตถุประสงค์ การนำ ตัวยา ไปรักษาโรค อะไร อย่างไร
มหาพิกัด ยังแบ่งได้เป็น 3 อย่างคือ
• มหาพิกัด ตรี
• มหาพิกัด เบญจ
• มหาพิกัด ทั่วไป
มหาพิกัด ตรี ก็แบ่งได้เป็น 3 สิ่ง คือ
• มหาพิกัด ตรีผลา
• มหาพิกัด ตรีกฏก ( ตรีกะตุก )
• มหาพิกัด ตรีสาร
มหาพิกัด เบญจ ( ยา 5 สิ่ง )
• มหาพิกัด เบญจกูล
• อภิญญาณ เบญจกูล
• ทศเบญจกูล
• โสฬสเบญจกูล ( โสรส เบญจกูล )
• ทศเบญจขันธ์
ใช้รักษาโรคต่างๆ
มหาพิกัด ทั่วไป
• แก้ เตโชธาตุ กำเริบ หย่อน พิการ
• แก้ วาโยธาตุ กำเริบ หย่อน พิการ
• แก้ อาโปธาตุ กำเริบ หย่อน พิการ
• แก้ ปถวีธาตุ กำเริบ หย่อน พิการ
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น